Cegła
Cegła – materiał budowlany w kształcie prostopadłościanu (także klina, wycinka pierścienia kołowego lub kształtki) uformowany z gliny, wapna, piasku, cementu (bloczki betonowe) lub innych surowców mineralnych, który wytrzymałość mechaniczną i odporność na wpływy atmosferyczne uzyskuje poprzez procesy suszenia, wypalania lub naparzania parą wodną. Cegły służą m.in. do wznoszenia ścian, murów, filarów, słupów, a także fundamentów i ścian fundamentowych. Cegły mogą też być wypełnieniem stropów (strop Kleina).
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Cegla_opis_PL.svg/220px-Cegla_opis_PL.svg.png)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/UTP_Kordeckiego_1.jpg/220px-UTP_Kordeckiego_1.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Stapel_bakstenen_-_Pile_of_bricks_2005_Fruggo.jpg/220px-Stapel_bakstenen_-_Pile_of_bricks_2005_Fruggo.jpg)
Historia
edytujCegła jest jednym z najpopularniejszych materiałów stosowanych w budownictwie od czasów starożytnych. W kulturach starożytnego Wschodu znana była od V tysiąclecia p.n.e. cegła suszona na słońcu (surówka), przy czym w Egipcie wypierana była przez kamień. W Mezopotamii, gdzie rzadko występowały surowce kamienne, razem z surówką pojawiła się cegła palona już ok. 2800 lat p.n.e. Wypalanie było kosztowne i stosowane tylko w przypadkach, gdy na danym terenie mogło nastąpić zawilgocenie. Z Mezopotamii budownictwo ceglane przeniosło się na wschód w kierunku Chin i Indii oraz na zachód. W Grecji zaczęto stawiać budowle ceglane w IV w p.n.e[1]. Cegła silikatowa (cegła wapienno-piaskowa) pojawiła się w XIX wieku.
Od czasów babilońskich wytłaczano w cegłach napisy i stemple – znaki wytwórcy. Oznaczanie cegieł utrzymywało się w średniowieczu, renesansie i trwa do naszych czasów.
Wymiary
edytuj- cegła romańska – przeciętne wymiary 26–28 × 12–13 × 7–9 cm
- cegła gotycka – 28–30 × 13–14 × 7–9 cm
- współczesna polska – 25 × 12 × 6,5 cm (stosowana przed wojną w Polsce: 27 × 13 × 6 cm)
Charakterystyka
edytujCegły produkuje się o różnych wymiarach, w których stosunek grubości do szerokości i długości wynosi najczęściej 1:2:4 (z uwzględnieniem grubości spoin). Najmniejsza powierzchnia prostopadłościanu cegły nazywana jest główką, wąska i długa powierzchnia to wozówka, największa powierzchnia to podstawa. Wcześniej cegły miały również kształt sześcianu.
Wytrzymałość mechaniczną cegieł określa się za pomocą klasy, np. klasa 15 oznacza wyrób o wytrzymałości na ściskanie 15 MPa.
Rodzaje cegieł
edytuj- cegła surowa – cegła adobe (suszona)
- cegła ceramiczna (suszona i wypalana)
- cegła wapienno-piaskowa
- cegła szamotowa
- cegła magnezytowa
- cegła żużlowa
- Formowanie cegieł w powojennej Polsce
Zobacz też
edytuj- cegła szklana
- wątek – sposób ułożenia cegieł w murze
- cegielnia
- ceramika architektoniczna
- szamot
- stempel cegielniany
Przypisy
edytuj- ↑ Zdzisław Mączeński: Elementy i detale architektoniczne w rozwoju historycznym. Warszawa: Budownictwo i Architektura, 1956, s. 7-10.
Bibliografia
edytuj- Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1969.