Ajschines
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
391/390 p.n.e. |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Narodowość |
grecka |
Język | |
Dziedzina sztuki | |
Ważne dzieła | |
Ajschines (gr.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wszystkie daty wymienione w sekcji są datami przed naszą erą.
Datę urodzenia Ajschinesa – rok 390/391 – znamy z jego mowy Przeciw Timarchosowi (werset 49), w której określił swój wiek na 45 lat[1]. Wzmianki dotyczące rodziny Ajschinesa pochodzą z jego mowy O poselstwie (wersety 78 i 147) oraz z mowy Demostenesa W obronie Ktezyfonta, czyli o wieńcu (wersety 129–130, 259–261), z racji swojej natury nie są to jednak bardzo wiarygodne źródła. Ajschines o swoim ojcu Atrometosie mówi, że pochodzi z demu Kothokidaj i w chwili wygłaszania mowy ma 94 lata, co znaczy, że urodził się w roku 437/438. Jako młodzieniec miał parać się sportem, co świadczyło o jego statusie społecznym. Zubożał w wyniku wojny peloponeskiej, jako demokrata brał udział w obalaniu rządu Trzydziestu Tyranów. Zdaniem Demostenesa, Ajschines był synem byłego niewolnika i prostytutki, która przekwalifikowała się na kapłankę obcego bóstwa. Według dzieła Vitae Decem Oratorum przypisywanego Plutarchowi rodzina Ajschinesa nie miała wysokiego statusu społecznego ani bogactwa[2].
O wykształceniu Ajschinesa nie mamy pewnych informacji, prawdopodobnie nie było go stać na opłacenie najdroższych nauczycieli[3].
W 372 roku rozpoczął efebię, którą zakończył po przewidzianych prawnie dwóch latach. W dalszym ciągu służył w wojsku – w latach 366 i 362 uczestniczył w kampaniach wojennych[4]. Z polityką i administracją zapoznał się bliżej jako pomocnik urzędników państwowych, dzięki swojemu głosowi uzyskał stanowisko sekretarza, odpowiedzialnego zapewne za odczytywanie dokumentów na eklezji i przy Radzie Pięciuset. Później zarabiał na życie jako aktor[5].
Około połowy IV wieku Ajschines żeni się z córką zamożnego i wpływowego Filodemosa. Posag który otrzymał umożliwił mu większą aktywność na płaszczyźnie politycznej[6].
W 348 roku odznaczył się podczas kampanii na Eubei, zyskał przyjaźń stratega Fokiona i został wybrany jako jeden z dwóch heroldów ogłaszających Atenom zwycięstwo[6]. Było to jego pierwsze wystąpienie na eklezji, towarzyszący mu Temenides zawnioskował o przyznanie Ajschinesowi wieńca, który przysporzył mu popularności[7].
W 346 roku brał udział w dwóch poselstwach w sprawie pokoju, wysłanych do Filipa II. Po powrocie z drugiego z nich, latem 346 roku między Ajschinestem a będącym również członkiem poselstw Demostenesem doszło do konfliktu. Ten zarzucił Ajschinesowi przyjęcie łapówki od Filipa II, w związku z czym polityk miał pójść na znaczne ustępstwa wobec macedońskiego króla. Demostenes chciał, za pośrednictwem swojego poplecznika Timarchosa, oskarżyć Ajschinesa przed ateńskim sądem. Do ataku zamierzali wykorzystać procedurę składania sprawozdań – euthyna. Ajschines wstrzymał swój proces samemu oskarżając Timarchosa o to, że z racji uprawiania prostytucji w wieku młodzieńczym utracił częściowo prawa obywatelskie[8][9].
Proces Timarchosa odbył się w roku 346/345. Zakończył się on zwycięstwem Ajschinesa, które wzmocniło jego pozycję w sporze z Demostenesem[10]. Ten jednak nie zrezygnował z oskarżenia swojego przeciwnika, w międzyczasie stronnictwo macedońskie doprowadziło do skazania na śmierć dwóch polityków uważanych za promacedońskich. Mimo tych okoliczności Ajschynios postanowił spróbować obrony przed oskarżeniami Demostenesa i przygotował mowę obronną. Proces odbył się w 343 roku, trybunał orzekał najprawdopodobniej w składzie tysiąca osób[11]. Proces zakończył się marginalnym zwycięstwem Ajschinesa – różnicą 30 głosów[12]. Prawdopodobnie duże znaczenie miało poparcie udzielone mu przez stratega Eubulosa[13].
W 336 roku, 2 lata po porażce pod Cheroneą, Ktezyfont złożył wniosek o odznaczenie Demostenesa złotym wieńcem. Ajschines wykorzystał okazję i oskarżył polityka o składanie wniosków niezgodnych z obowiązującymi prawami. Proces odbył się dopiero w 330 roku, a mowa Ajschinesa Przeciw Ktezyfontowi nie zapewniła mu zwycięstwa. Ponieważ nie uzyskał nawet 1/5 głosów sędziów, została nałożona na niego grzywna. Nie mogąc jej zapłacić udał się na emigrację na wyspę Rodos, gdzie prowadził działalność dydaktyczną. Z przekazów antycznej tradycji wiemy, że zmarł w 315 roku (na Rodos lub na Samos[14])[1].
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]Ajschines opublikował trzy swoje mowy[15]:
Autentyczne listy mówcy nie zachowały się do naszych czasów[13], natomiast te, które późniejsza tradycja włączyła do jego twórczości są obecnie jednoznacznie identyfikowane jako ćwiczenia literackie naśladowców[15].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Lengauer 2004 ↓, s. 13.
- ↑ Lengauer 2004 ↓, s. 15–16.
- ↑ Lengauer 2004 ↓, s. 15.
- ↑ Lengauer 2004 ↓, s. 16.
- ↑ Lengauer 2004 ↓, s. 17.
- ↑ a b Lengauer 2004 ↓, s. 19.
- ↑ Lengauer 2004 ↓, s. 22.
- ↑ Lengauer 2004 ↓, s. 23–24.
- ↑ Lengauer 2004 ↓, s. 36–37.
- ↑ Lengauer 2004 ↓, s. 41.
- ↑ Lengauer 2004 ↓, s. 118–120.
- ↑ Lengauer 2004 ↓, s. 120.
- ↑ a b Siwakowska 2001 ↓, s. 36.
- ↑ Lengauer 2004 ↓, s. 28–29.
- ↑ a b Lengauer 2004 ↓, s. 11.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Włodzimierz Lengauer: Ajschines i jego czasy; wstępy. W: Ajschines: Mowy. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2004, seria: Biblioteka Antyczna. ISBN 83-7337-855-3. (pol.).
- Wacława Siwakowska: Aischines. W: Słownik pisarzy antycznych. Anna Świderkówna (red.). Warszawa: Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 2001, s. 35–36. ISBN 83-214-1199-1. (pol.).
- ISNI: 0000000374718595
- VIAF: 161234357, 99158790743338852796, 399159474307027662213, 78823387, 372149294298380521485, 373145857921423020175, 4700168049041338410005, 18031501, 205259637, 62341952, 268606459, 2902168517292171980007, 262662676, 264221654
- LCCN: n82032653
- GND: 118637622
- NDL: 001120573
- LIBRIS: 97mpsbft42nrbk0
- BnF: 11992011v
- SUDOC: 027995259
- SBN: IEIV016152
- NLA: 35001562
- NKC: jn19981000050
- BNE: XX918426
- NTA: 069646309
- BIBSYS: 90053738
- CiNii: DA01471341
- Open Library: OL51315A
- PLWABN: 9810597353505606
- J9U: 987007257574205171
- PTBNP: 76863, 254732
- CANTIC: a1047741x
- NSK: 000716409
- CONOR: 73893219
Ε Β Ε : 14405- BLBNB: 000171114
- LIH: LNB:O/q;=Bh