Fruktany
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/Inulin_strukturformel.png/220px-Inulin_strukturformel.png)
Fruktany – niskocząsteczkowe, często rozgałęzione polimery D-fruktozy (
Są związkami pochodzenia roślinnego – produkowane są jako materiał zapasowy, oraz mikrobiologicznego – jako egzopolisacharydy. Rzadko występują w liściach (cebula), przede wszystkim magazynowane są w bulwach, kłączach oraz dolnych częściach łodyg. Można je spotkać również w niedojrzałych owocach[1]. Drobnoustroje produkują fruktany w obecności sacharozy w podłożu. Mikrobiologiczny fruktan to lewan, a jego synteza ujawnia się w postaci małych kropelek w pobliżu kolonii.
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]Można je zaobserwować u szczepów:
- Bacillus subtilis
- Bacillus cereus
- Azotobacter chroococcum
- Aerobacter levanicum
- przedstawicieli Pseudomonas
- przedstawicieli Enterobacter
Fruktany występują pospolicie w wakuolach roślin należących do rodzin:
Podział fruktanów
[edytuj | edytuj kod]Fruktany różnią się między sobą masą cząsteczkową i budową wewnętrzną, podstawę rozróżnienia stanowi rodzaj wiązań pomiędzy resztami fruktozy. Badania fruktanów izolowanych z liści spichrzowych cebuli (Allium cepa) wykazały, że są one mieszaniną substancji składających się z 3–12 reszt monosacharydowych[1] Najlepiej poznanym fruktanem roślinnym jest inulina, której masa cząsteczkowa wynosi ok. 5 kDa, co odpowiada 30–35 resztom cukrowym[2]. Inulina jest białym proszkiem bez smaku, przypominającym wyglądem zewnętrznym skrobię, nie daje jednak zabarwienia z jodem, rozpuszcza się łatwo w gorącej wodzie, wypadając z roztworu w niskich temperaturach (ta właściwość ułatwia jej otrzymywanie), pod działaniem kwasów lub enzymu – inulinazy zostaje rozłożona całkowicie do fruktozy[3].
I grupa
[edytuj | edytuj kod]Należą tu związki, w których występuje wiązanie glikozydowe
- inulina
- asparagosan
- asphodelan
- graminan
- iryzyna – w kłączach irysa
- synistryna
- tritican
- kritesan
- 1- kestoza – zbudowana z 2 cz. fruktozy, 1 cz glukozy
- nystoza – zbudowana z 3 cz. fruktozy, 1 cz glukozy
- fruktofuranosylonystoza – zbudowana z 4 cz. fruktozy, 1 cz glukozy
II grupa
[edytuj | edytuj kod]Wiązanie między fruktozami to
- phlean
- poan
- pyrosan
- sekalina – w życie
- fruktany mikrobiologiczne grupy lewanów – trycytyna
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]Fruktany są związkami, które wywierają korzystny wpływ na zdrowie człowieka – są prebiotykami – nie są trawione ani wchłaniane w przewodzie pokarmowym gospodarza, organizm człowieka nie posiada enzymów hydrolizujących wiązanie
Kwasy te wpływaja na metabolizm ogólnoustrojowy:
- odżywiają komórki jelit
- obniżają pH treści
- zwiększają wysokość kosmków jelitowych
- zwiększają liczbę komórek nabłonkowych przypadających na poszczególne kosmki
- powodują spadek przepuszczalności kolonocytów dla bakterii patogennych
Fruktany w organizmie gospodarza:
- obniżają poziom trójglicerydów i cholesterolu we krwi poprzez hamowanie syntezy lipidów w wątrobie
- podwyższają przyswajalność Ca, Mg, Zn, Fe
- zmniejszają ryzyko nowotworów jelita grubego[5]
- wpływają na zwiększenie zawartości witamin z grupy B
- wzmagają perystaltykę jelit
- wzmacniają system odpornościowy[6]
W celu uzyskania efektu prebiotycznego dzienna dawka fruktanów wynosi 4–10 g/dobę/osobę[7].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Flaschentrager B, 1951. Physiologische Chemie vol I. Berlin, Springer Verlag. 623
- Florkin M., Stotz E. H. 1963. Comprehensive biochemistry. Vol V, Carbohydrates. Londyn, Elsevier Publishing Company. 365
- Long C. 1961. Biochemists Handbook. Nowy Jork, E & F. N. SPON Ltd. 239.
- Schlegel H. G. 1996. Mikrobiologia ogólna. Warszawa, PWN. 513
- Davies D. D., Giovanelli J., ap Rees T., 1969, Biochemia roślin. PWRiL, Warszawa, 145–146
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Romualda Karwowska , Grzegorz Marszałkowski , Fruktany, „Wiadomości Botaniczne”, 36 (3/4), 1992, s. 29-33 [dostęp 2020-12-07] .
- ↑ Encyklopedia biologiczna, Tom IV, 1998, Agencja Publicystyczno – Wydawnicza Opres, Kraków
- ↑ Nowotny F., Samotus B., 1965, Biochemia ogólna, Warszawa, PWRiL, 93-94
- ↑ Schlegel H. G., 1996, Mikrobiologia ogólna, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 84-85
- ↑ Sylwester Światkiewicz , Małgorzata Świątkiewicz , Zastosowanie fruktanów o właściwościach prebiotycznych w żywieniu zwierząt gospodarskich, „Medycyna Wet.”, 68 (8), 2008, s. 987-990 [dostęp 2020-12-07] .
- ↑ Cieślik E. , Topolska K. , Wpływ fruktanów na biodostępność wapnia w organizmie szczurów laboratoryjnych, „Pediatria Współczesna”, 4 (1), 2002, s. 91 .
- ↑ Biokonwersja sacharozy i inuliny do prebiotycznych
β -fruktooligosacharydów, [w:] Edward Kołakowski , Włodzimierz Bednarski , Stanisław Bielecki , Enzymatyczna modyfikacja składników żywności, Szczecin: Wydawnictwo Akademii Rolniczej, 2005, s. 451-465, ISBN 83-7317-031-6, OCLC 749648532 .