Shōgi
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Shogi_Ban_Koma.jpg/300px-Shogi_Ban_Koma.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Emperor_Showa_%26_Empress_Kojun_%26_Prince_Akihito_playing_Shogi_1955-1.jpg/300px-Emperor_Showa_%26_Empress_Kojun_%26_Prince_Akihito_playing_Shogi_1955-1.jpg)
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Shogi.svg/300px-Shogi.svg.png)
Shōgi (jap.
Cel gry
[edytuj | edytuj kod]Celem gry jest zbicie króla przeciwnika. Gracz nie ma obowiązku informowania o szachu na królu przeciwnika i gdy ten takiego ruchu nie zauważy, grę można zakończyć poprzez zbicie króla.
Wyposażenie gry
[edytuj | edytuj kod]Gra rozgrywana jest przez dwóch graczy na polach planszy o 9 rzędach i 9 kolumnach.
Każdy z graczy ma do dyspozycji po 20 bierek na kształt klina z nieznacznie różniącymi się wymiarami. Figury przeciwnika rozróżniane są jedynie na podstawie kierunku, który wskazywany jest przez ich czubki.
Na początku gry każdy z graczy ma do dyspozycji poniższe bierki:
Czasami zamiast słowa lanca używa się też określeń pikinier lub oszczepnik, gońca nazywa się słoniem, wieżę rydwanem, a pionka piechurem.
Remis
[edytuj | edytuj kod]Remisy są bardzo rzadkie w shogi (~1% gier na poziomie zawodowym). Następują w wyniku powtórzenia się ruchów (sennichite) lub ucieczki królów do strefy przeciwnika bez możliwości zadania mata (jishōgi – impas).
W przypadku impasu liczy się punkty według schematu: wieża i goniec po 5 punktów, pozostałe bierki, oprócz króla po 1 punkcie. Jeśli jeden z graczy ma mniej niż 24 punktów, przegrywa. Jeśli oboje mają więcej niż 24 punktów następuje remis, w przypadku partii rozgrywanej przez profesjonalistów – grę powtarza się ze zmianą gracza zaczynającego.
Zgodnie z zasadami „wieczny szach” jest niedozwolony. W takiej sytuacji przegrywa gracz, który szachuje.
Również pozycja określana jako „pat” nie oznacza remisu. Strona, która posiada jedynie króla, przegrywa.
Bierki
[edytuj | edytuj kod]Bierki są oznaczane japońskimi znakami (kanji), co może stanowić pewne utrudnienie dla początkujących. Czasami można jednak znaleźć międzynarodowe wersje figur. Figury biją w ten sam sposób, w jaki się poruszają. Ta zasada tyczy się też pionków.
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Shogi_Koma_Ryoko.jpg/220px-Shogi_Koma_Ryoko.jpg)
Nazwa | Znak | Kanji | Rōmaji | Znaczenie | Skrót | ||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Król (dla silniejszego gracza) |
![]() |
ōshō | król, generał | K | ō | ||
Król (dla słabszego gracza) |
![]() |
gyokushō | klejnot, generał | K | gyoku | ||
Wieża | ![]() |
hisha | latać, rydwan | R | hi | ||
Smok (promowana wieża) |
![]() |
ryūō | smok, król | +R | ryū | ||
Goniec | ![]() |
kakugyō | kąt, iść | B | kaku | ||
Koń (promowany goniec) |
![]() |
ryūma | smok, koń | +B | uma | ||
Złoty generał | ![]() |
kinshō | złoty, generał | G | kin | ||
Srebrny generał | ![]() |
ginshō | srebrny, generał | S | gin | ||
Promowany srebrny | ![]() |
narigin | promowany srebrny | +S | – | ||
Skoczek | ![]() |
keima | kasja, koń | N | kei | ||
Promowany skoczek | ![]() |
narikei | promowany skoczek | +N | – | ||
Lanca | ![]() |
kyōsha | kadzidło, rydwan | L | kyō | ||
Promowana lanca | ![]() |
narikyō | promowane kadzidło | +L | – | ||
Pionek | ![]() |
fuhyō | piechota | p | fu | ||
Promowany pionek (tokin) |
![]() |
と |
tokin | złoty | +p | と lub 个 | to |
Przygotowanie i rozgrywka
[edytuj | edytuj kod]Każdy gracz ustawia swoje figury naprzeciw przeciwnika.
- W najbliższym szeregu ustawia:
- króla w środku
- dwóch złotych generałów na przyległych polach do króla
- dwóch srebrnych generałów przylegle do każdego złotego
- dwa skoczki przylegle do każdego srebrnego generała
- dwie lance w rogach, przylegle do skoczków
Pierwsza linia wygląda następująco: | L | N | S | G | K | G | S | N | L |
- W drugim szeregu gracze ustawiają:
- gońca po lewej stronie gracza, nad skoczkiem
- wieżę po prawej stronie gracza, nad skoczkiem
Druga linia wygląda następująco: | | B | | | | | | R | |
- W trzecim szeregu jest ustawionych dziewięć pionków.
Trzecia linia wygląda następująco: | P | P | P | P | P | P | P | P | P |
Następuje losowanie zwane furigoma. Silniejszy gracz bierze pięć środkowych pionków i rzuca je na planszę. Zliczana zostaje liczba pionków i tokinów. Jeśli wypadło więcej pionków, silniejszy gracz wykonuje pierwszy ruch. Więcej tokinów oznacza, że silniejszy gracz wykonuje ruch jako drugi.
Rozgrywka odbywa się turami. Podczas każdej tury, gracz ma prawo wykonać ruch pionkiem, który aktualnie znajduje się na planszy (i potencjalnie promować go, pochwycić wrogiego pionka, bądź wykonać oba ruchy jednocześnie) lub też przywrócić pionka, który został pochwycony, na wolne pole planszy. Te opcje przedstawione są szczegółowo poniżej.
Król
[edytuj | edytuj kod]Król porusza się o jedno pole w każdym kierunku dookoła siebie.
![]() |
|
Wieża
[edytuj | edytuj kod]Wieża poruszać się może dowolną liczbę pól pionowo lub poziomo.
![]() |
|
Goniec
[edytuj | edytuj kod]Goniec może poruszać się o dowolną liczbę pól wzdłuż przekątnych.
![]() |
|
Złoty generał
[edytuj | edytuj kod]Porusza się o jedno pole wokół siebie w każdym kierunku oprócz przekątnych w tył.
![]() |
|
Srebrny generał
[edytuj | edytuj kod]Porusza się o jedno pole wokół siebie w każdym kierunku oprócz pól w lewo, prawo i do tyłu.
![]() |
|
Skoczek
[edytuj | edytuj kod]Skoczek porusza się tylko do przodu, zgodnie z literą „L”. Może przeskakiwać inne figury.
![]() |
|
Lanca
[edytuj | edytuj kod]Może poruszać się o dowolną liczbę pól do przodu. Nie może poruszać się do tyłu lub na boki.
![]() |
|
Pionek
[edytuj | edytuj kod]Porusza się o jedno pole do przodu. Nie może się cofać.
![]() |
|
Promocja
[edytuj | edytuj kod]Trzy ostatnie rzędy w obozie przeciwnika to tak zwana strefa promocji. Po wkroczeniu w tę strefę, wyjściu z niej czy wykonaniu w niej ruchu figury mogą ulec promocji. Wszystko zależy od decyzji gracza – niektórych figur nie warto pozbawiać ich „naturalnych” zdolności. Promocja jest obowiązkowa jedynie w wypadku, gdy figura nie ma już możliwości ruchu (skoczek w ostatnich dwóch rzędach, lanca i pion w ostatnim rzędzie). Promocja zostaje anulowana jedynie po zbiciu figury (gracz nie może jej cofnąć na życzenie).
Figury promuje się poprzez odwrócenie ich na drugą stronę. Pod spodem jest ukryty drugi (najczęściej czerwony) symbol:
- król i złote generały nie ulegają promocji;
- promowane srebrne generały, skoczki, lance, piony poruszają się jak złoty generał;
- promowana wieża porusza się normalnie oraz ma możliwość wykonywania ruchu o jedno pole jak goniec (obrazowo: jak wieża + król);
- promowany goniec porusza się normalnie oraz ma możliwość wykonywania ruchu o jedno pole jak wieża (obrazowo: jak goniec + król).
Promowana wieża
[edytuj | edytuj kod]![]() |
|
Promowany goniec
[edytuj | edytuj kod]![]() |
|
Promocja nie jest obowiązkowa. Promocja znika jedynie po zbiciu figury.
Zrzutki
[edytuj | edytuj kod]Pochwycone bierki są w shogi faktycznie wzięte do niewoli. Są one zatrzymane „na ręce” i mogą być przywrócone do gry pod kontrolą gracza, który je pochwycił. Zamiast wykonania zwykłego ruchu bierką na szachownicy, można wystawić do gry jedną ze zbitych przez siebie bierek. Gracz umieszcza bierkę, która wcześniej została przez niego pochwycona, niepromowaną stroną do góry i zwróconą naprzeciw przeciwnika na dowolnym polu na szachownicy. Jest ona teraz częścią wojsk kontrolowanych przez tego gracza. Ruch ten określany jest jako „zrzutka” albo „wstawienie”[2]. Zrzutki zwiększają liczbę kombinacji i czynią grę bardziej interesującą.
Istnieje kilka ograniczeń dokonywania zrzutek:
- bierka, która w momencie zbicia była promowana, wraca na planszę bez promocji;
- nie można wstawić piona do kolumny, gdzie już jest niepromowany pion bieżącego gracza (taką niedozwoloną wrzutkę nazywa się nifu „dwa piony”);
- nie można zrzucić piona tak, aby zadał mata;
- nie można położyć bierki tak, żeby nie miała ruchu (skoczka w dwóch ostatnich liniach, lancy i piona w ostatniej);
- zrzucona bierka nie może jednocześnie pochwycić bierki przeciwnika, ani też nie zostanie ona promowana od razu po zrzucie do strefy promocji. Czynności te mogą być wykonane w następnych ruchach, zgodnie z normalnymi zasadami.
Zamki
[edytuj | edytuj kod]Z powodu zrzutek i promocji shōgi są agresywną grą. Zwykle w połowie gry gracze mają wiele wrogich figur w rękach, co umożliwia im atak bezpośredni poprzez zrzutki w obozie przeciwnika.
Dlatego też przed rozpoczęciem walki tworzy się zamek, w którym chowa się króla. Zamek jest to formacja złożona najczęściej z 3 generałów – 2 złotych i srebrnego.
Każdy zamek ma swoje dobre strony, jak i złe. Najważniejszą rzeczą jest ich poznanie, oraz wypracowanie sposobów ataku.
Handicap
[edytuj | edytuj kod]Jeśli gracze znacząco różnią się umiejętnościami, możliwe są gry handicapowe. Silniejszy gracz zaczyna bez pewnych figur. Oczywiście potem może je uzyskać, zbijając je przeciwnikowi, więc nie jest to aż tak duża różnica jak w szachach międzynarodowych.
Tsume, hisshi
[edytuj | edytuj kod]W grze końcowej ważniejsza jest siła zamku i odległość od króla (szybkość) niż przewaga materialna. Ważna staje się inicjatywa. Przeciwnik, który pierwszy zamatuje wroga, wygrywa.
Kombinacje, które pozwalają nam na „wymuszony mat” nazywają się tsume. Polega to na ciągłym szachowaniu króla przeciwnika aż do mata.
Natomiast hisshi polega na ustawieniu figur tak, aby w następnym ruchu nastąpił nieuchronny mat, bądź tsume, prowadzące do mata.
Tsume ma znaczącą przewagę nad hisshi. Jeśli po hisshi gracza przeciwnik osiągnie tsume, to przegrywa. Jednak hisshi daje tę przewagę, że jeśli przeciwnik nie grozi naszemu królowi, a jego król ma dużo dróg ucieczki, to zamiast gonić go ciągłymi szachami, można dać hisshi, blokując ucieczkę z jednej strony.
Tsume (tsume-shōgi) mają różną długość (od trzech do nawet kilku tysięcy ruchów) i trudność (dla szachistów trudne do zauważenia są potencjalnie samobójcze ruchy przeciwnika, które jednak zmieniają kształt jego figur i, w późniejszej grze, umożliwiają mata).
Shogi w Polsce
[edytuj | edytuj kod]Mistrzostwa Polski
[edytuj | edytuj kod]Historycznie mistrzostwa Polski w shogi należy podzielić na 5 etapów:
- Mistrzostwa odbywające się za pośrednictwem portalu internetowego www.kurnik.pl (od 2007)
- Mistrzostwa odbywające się na żywo bez szczególnego uwzględnienia uczestniczących w nich juniorów (od 2012)
- Mistrzostwa odbywające się na żywo z uwzględnieniem uczestniczących w nich juniorów (od 2015)[3]
- Mistrzostwa juniorów odbywają się jako osobny turniej (od 2017)
- Mistrzostwa juniorów odbywają się jako osobny turniej z podziałem na kategorie wiekowe: U9, U12, U15, U18 (od 2018)
- Z powodu niskiej frekwencji juniorów zawieszona została organizacja Mistrzostw Juniorów(od 2020)
Rok | Mistrz Polski | Wicemistrz Polski | III miejsce | IV miejsce | Miejsce gry |
---|---|---|---|---|---|
2007 | Paweł Agnieszczak | Adrian Wołoszyn | P. Truskawka | P. Dzano | Internet |
2008 | Adrian Wołoszyn | Paweł Agnieszczak | Andrzej Szczepanowski | Karolina Styczyńska | Internet |
2009 | Karolina Styczyńska | Adrian Wołoszyn | Mariusz Stanaszek | Andrzej Szczepanowski | Internet |
2010 | Karolina Styczyńska | Paweł Agnieszczak | Krzysztof Sieja | – | Internet |
2011 | Karolina Styczyńska | Paweł Agnieszczak | Jakub Telinga | Mariusz Stanaszek | Internet |
2012 | Karolina Styczyńska | Adrian Wołoszyn | Paweł Agnieszczak | Paweł Kozioł | Warszawa |
2013 | Mariusz Stanaszek | Henryk Piskorz | Paweł Rymarowicz | Robert Ciombor | Kraków |
2014 | Adrian Wołoszyn | Paweł Agnieszczak | Mariusz Stanaszek | Artur Kosior | Warszawa |
2015 | Adrian Wołoszyn | Krzysztof Sieja | Kamil Michaluk | Mariusz Stanaszek | Wrocław |
2016 | Wojciech Jedynak | Adam Dziwoki | Adrian Wołoszyn | Krzysztof Sieja | Kraków |
2017 | Kamil Michaluk | Adam Dziwoki | Krzysztof Sieja | Karol Stanclik | Warszawa |
2018 | Kamil Michaluk | Karol Stanclik | Adam Dziwoki | Rafał Śliwiński | Wrocław |
2019 | Adam Dziwoki | Wojciech Jedynak | Grzegorz Adaszewski | Mariusz Stanaszek | Kraków |
2020 | - | - | - | - | Nie odbyły się |
2021 | Adam Dziwoki | Krystian Kuźmicz | Paweł Agnieszczak | Miłosz Roman | Warszawa |
2022 | Adam Dziwoki | Krzysztof Sieja | Mariusz Stanaszek | Patryk Korcyl | Wrocław |
2023 | Adam Dziwoki | Krzysztof Sieja | Mariusz Stanaszek | Paweł Agnieszczak | Kraków |
2024 | Maxim Shaparau | Adam Dziwoki | Krystian Kuźmicz | Paweł Agnieszczak | Warszawa |
Rok | Mistrz Polski Juniorów | Wicemistrz Polski Juniorów | III miejsce | IV miejsce | Miejsce gry |
---|---|---|---|---|---|
2015 | Kacper Górzyński | Michał Mordarski | Szymon Wójtowicz | Łukasz Marczak | Wrocław |
2016 | Patryk Korcyl | Szymon Wójtowicz | Michał Mordarski | Łukasz Marczak | Kraków |
2017 | Karol Stanclik | Adam Woźniak | Patryk Korcyl | Marek Gromadzki | Warszawa |
2018 | Samuel Pietrasiak – U9 | – | – | – | Wrocław |
2018 | Michał Niebrzydowski – U12 | Olga Kraszewska – U12 | Kamil Henike – U12 | Wiktor Wolicki – U12 | Wrocław |
2018 | Szymon Wójtowicz – U15 | Michał Mordarski – U15 | Paweł Wyatt – U15 | Micheasz Pietrusiak – U15 | Wrocław |
2018 | Dawid Paradowski – U18 | Kornel Krawiec – U18 | Patryk Korcyl – U18 | Cyprian Doruch – U18 | Wrocław |
2019 | Franciszek Mordarski – U12 | Kazimierz Podurgiel – U12 | Aleksander Zakrzewski -U12 | Ksawery Wojtas – U12 | Warszawa |
2019 | Michał Mordarski – U15 | Michał Niebrzydowski – U15 | Tymon Kłoda -U15 | Maksymilian Kołczyński – U15 | Warszawa |
2019 | Patryk Korcyl – U18 | – | – | – | Warszawa |
2010
[edytuj | edytuj kod]- Powstaje pierwszy podręcznik o shogi autorstwa Adriana Wołoszyn pod nazwą "Każdy może grać Szachy Japońskie Shogi Podręcznik dla początkujących"[4]
2011
[edytuj | edytuj kod]- Karolina Styczyńska otrzymuje pierwszy w historii Polski amatorski dan
2012
[edytuj | edytuj kod]- Polska organizuje swoje pierwsze mistrzostwa Europy i otwarte mistrzostwa świata
- Mistrzostwa Polski zostają przeniesione z Internetu do rozgrywek na żywo
2013
[edytuj | edytuj kod]- Zarejestrowany został Polski Związek Shogi z inicjatywy Mariusza Stanaszka
2014
[edytuj | edytuj kod]- Karolina Styczyńska zostaje mistrzem świata amatorów i mistrzem Europy
2015
[edytuj | edytuj kod]- Karolina Styczyńska zostaje pierwszym w historii profesjonalnym graczem spoza Japonii
- Do grona graczy posiadających stopień dan dołączyli Krzysztof Sieja i Adrian Wołoszyn
2016
[edytuj | edytuj kod]- Reprezentacja Polski przystąpiła do „Światowej Ligi Shogi”. Zostały utworzone dwie 3-osobowe drużyny.
Składy drużyn wraz z graczami rezerwowymi:
- Poland 1 – Krzysztof Sieja, Adam Dziwoki, Paweł Agnieszczak, Kamil Michaluk
- Poland 2 – Wojciech Jedynak, Mariusz Stanaszek, Grzegorz Adaszewski
Drużyna Poland 1 zajęła 9 miejsce na 12 drużyn w Dywizji A[5]
Drużyna Poland 2 zajęła 5 miejsce na 10 drużyn w Dywizji C[6]
- 23–24.07 odbyły się pierwsze samodzielne Otwarte Mistrzostwa Polski Juniorów
- Odbyły się tego roku 26 turnieje rankingowe[7]
- Do grona graczy posiadających stopień dan dołączyli Kamil Michaluk[8], Adam Dziwoki[9] i Wojciech Jedynak[10]
2017
[edytuj | edytuj kod]- Reprezentacji Polski przystąpiła do II edycji „Światowej Ligi Shogi”. Zostały utworzone trzy 3-osobowe drużyny.
Składy drużyn wraz z graczami rezerwowymi:
- Poland 1 – Krzysztof Sieja, Adam Dziwoki, Paweł Agnieszczak, Kamil Michaluk
- Poland 2 – Wojciech Jedynak, Mariusz Stanaszek, Grzegorz Adaszewski
- Poland 3 – Norbert Rzechuła, Błażej Sałek, Rafał Śliwiński
- Do grona graczy posiadających stopień dan dołączył Karol Stanclik[11] posiadający do końca roku 2017 status junior
- Podczas Mistrzostw Europy Juniorów Polscy zawodnicy zdobyli medale: Adam Woźniak-złoty(U18), Karol Stanclik-brązowy(U18)
2018
[edytuj | edytuj kod]- Reprezentacja Polski przystąpiła do III edycji „Światowej Ligi Shogi” w składzie Karol Stanclik, Rafał Śliwiński i Krzysztof Sieja[12].
- Zmieniła się formuła Mistrzostw Polski i Mistrzostw Polski Juniorów – dwa turnieje organizowane w osobnym terminie.
- Mistrzostwa Polski Juniorów zostały podzielone na 4 osobne kategorie U9, U12, U15, U18.
- Dawid Paradowski jako pierwszy junior w historii otrzymał stopień 2 dan.
- Podczas Mistrz Europy Juniorów Polscy zawodnicy zdobyli medale: Michał Mordarski – srebrny (U15), Łukasz Marczak – brązowy (U15).
- Po raz pierwszy do Mistrzostw Europy zakwalifikowało się trzech polskich zawodników – Dawid Paradowski, Adrian Wołoszyn, Wojciech Jedynak.
2019
[edytuj | edytuj kod]- Do grona graczy posiadających stopień dan dołączył Rafał Śliwiński[13]
- W trakcie XI Cracovii został pobity rekord frekwencji liczby zawodników na turnieju organizowanym w Polsce, nie będącym mistrzostwami Europy. W turnieju wzięło udział 42 zawodników z 9 różnych krajów[14].
2020
[edytuj | edytuj kod]- Z powodu niskiej aktywność juniorów została podjęta decyzja o zawieszeniu Mistrzostw Polski Juniorów
- Z powodu sytuacji związanej z ograniczeniami epidemiologicznymi spowodowanymi pandemią Covid 19[15] zarząd związku podjął decyzję o odwołaniu mistrzostw Polski[16]
- Zamiast Mistrzostw Polski zostały zorganizowane I Aktywne Internetowe Mistrzostwa Polski w Shogi, które wygrał Krzysztof Sieja[17]
- Zamiast Mistrzostw Europy zostały zorganizowane Mistrzostwa w Blitzu online. Reprezentant Polski Adam Dziwoki zajął 3 miejsce[18]
2021
[edytuj | edytuj kod]- Do grona graczy posiadających stopień dan dołączył Miłosz Roman[19]
- W wyniku niejasnej sytuacji pandemicznej w 2021 roku odbyły się II Aktywne Internetowe Mistrzostwa Polski w Shogi, które wygrał debiutujący Szymon Brejdak[20]
- W wyniku zakończenia obostrzeń związanych z Covid-11, w tym samym roku zostały zorganizowane także Mistrzostwa Polski w Shogi w Warszawie[21]
2022
[edytuj | edytuj kod]2023
[edytuj | edytuj kod]- Do grona graczy posiadających stopień dan dołączyli Paweł Agnieszczak i Krzysztof Ząbek[22]
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Kenkyusha’s New Japan-English Dictionary. Tokyo: Kenkyusha Ltd., 1991, s. 1591. ISBN 4-7674-2015-6.
- ↑ Polski Związek Shogi – Zasady gry w shogi. [dostęp 2023-05-09]. (pol.).
- ↑ And the winner is …. | Shogi [online], shogi.pl [dostęp 2016-11-30] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-19] .
- ↑ „Szachy japońskie Shogi” Adrian Wołoszyn [online], w.bibliotece.pl [dostęp 2024-04-08] (pol.).
- ↑ Andreas Neumaier , World Shogi League (WSL) – Divisions [online], wsl.81dojo.com [dostęp 2017-01-17] .
- ↑ Andreas Neumaier , World Shogi League (WSL) – Divisions [online], wsl.81dojo.com [dostęp 2017-01-17] .
- ↑ Turnieje w Polsce – shogi we Wrocławiu [online], www.shogi.wroclaw.pl [dostęp 2016-11-30] [zarchiwizowane z adresu 2020-02-19] .
- ↑ Andreas Neumaier , FESA home page – Ratings [online], www.shogi.net [dostęp 2016-11-30] .
- ↑ Andreas Neumaier , FESA home page – Ratings [online], www.shogi.net [dostęp 2016-11-30] .
- ↑ Andreas Neumaier , FESA home page – Tournament Results [online], www.shogi.net [dostęp 2017-01-17] .
- ↑ Andreas Neumaier , FESA home page – Ratings [online], www.shogi.net [dostęp 2018-06-29] .
- ↑ Andreas Neumaier , World Shogi League (WSL) – Teams [online], wsl.81dojo.com [dostęp 2018-06-29] .
- ↑ Player profile of: Rafal Sliwinski [online], FESA [dostęp 2020-03-15] (ang.).
- ↑ FESA home page – Tournament Results [online], www.shogi.net [dostęp 2020-09-08] .
- ↑ Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Polska w RPA - Portal Gov.pl [online], Polska w RPA [dostęp 2023-07-19] (pol.).
- ↑ Polski Związek Shogi - Odwołanie MP i OMP i Walne Zgromadzenie [online], pzshogi.pl [dostęp 2023-07-19] .
- ↑ Wyniki I Aktywnych Internetowych Mistrzostw Polski w Shogi [online], chessarbiter.com [dostęp 2024-06-28] .
- ↑ 1st European Online Shogi Blitz Championship / 81Dojo Web System [online], system.81dojo.com [dostęp 2024-06-28] .
- ↑ FESA home page - Ratings [online], fesashogi.eu [dostęp 2024-02-20] .
- ↑ {{{tytuł}}} [online], chessarbiter.com [dostęp 2024-07-10] .
- ↑ Polski Związek Shogi - Sprawozdanie z IX OMP i MP [online], pzshogi.pl [dostęp 2024-07-10] .
- ↑ FESA home page - Tournament Results [online], fesashogi.eu [dostęp 2024-02-20] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- W. Litmanowicz, J. Giżycki, Szachy od A do Z, tom I, Warszawa 1986, s. 388–390.