Imperyong Neo-Babilonya: Pagkakaiba sa mga binago
m orthography, replaced: kwento → kuwento using AWB |
No edit summary Tatak: Binago sa mobile Pagbabago sa web gamit mobile |
||
(hindi ipinakita ang isang agarang pagbabago ng isang tagagamit) | |||
Linya 1: | Linya 1: | ||
{{See also|Babilonya|Lungsod ng Babilonya}} |
|||
{{Infobox Former Country |
{{Infobox Former Country |
||
|native_name = |
|native_name = |
||
|conventional_long_name = Neo- |
|conventional_long_name = Imperyong Neo-Babilonya |
||
|common_name = |
|common_name = Babilonya |
||
|continent = moved from Category:Asia to the Middle East |
|continent = moved from Category:Asia to the Middle East |
||
|region = the Middle East |
|region = the Middle East |
||
|country = |
|country = |
||
|era = |
|era = Panahong Bakal |
||
|status_text = |
|status_text = |
||
|empire = |
|empire = |
||
|government_type = Monarchy |
|government_type = Monarchy |
||
|year_start = |
|year_start = 612 BCE |
||
|year_end = 539 |
|year_end = 539 BCE |
||
|year_exile_start = |
|year_exile_start = |
||
|year_exile_end = |
|year_exile_end = |
||
Linya 23: | Linya 24: | ||
|s2 = Median Empire |
|s2 = Median Empire |
||
|image_map = Neo-Babylonian Empire.png |
|image_map = Neo-Babylonian Empire.png |
||
|image_map_caption = |
|image_map_caption = Imperyong Neo-Babilonya |
||
|image_flag = |
|image_flag = |
||
|flag_type = |
|flag_type = |
||
|capital = [[ |
|capital = [[Lungsod ng Babilonya]] |
||
|common_languages = [[ |
|common_languages = [[Wikang Akkadio]], [[Aramaiko]] |
||
|title_leader = [[List of Kings of Babylon| |
|title_leader = [[List of Kings of Babylon|Hari]] |
||
|leader1 = [[Nabopolassar]] |
|leader1 = [[Nabopolassar]](unang hari) |
||
|year_leader1 = 626–605 |
|year_leader1 = 626–605 BCE |
||
|leader2 = [[Nabonidus]] |
|leader2 = [[Nabonidus]](huling hari) |
||
|year_leader2 = 556–539 |
|year_leader2 = 556–539 BCE |
||
|today = {{flag|Iraq}}<br>{{flag|Syria}}<br>{{flag|Turkey}}<br>{{flag|Egypt}}<br>{{flag|Saudi Arabia}}<br>{{flag|Jordan}}<br>{{flag|Iran}}<br>{{flag|Kuwait}}<br>{{flag|Lebanon}}<br>{{flag|Palestinian Authority}}<br>{{flag|Israel}}<br>{{flag|Cyprus}} |
|today = {{flag|Iraq}}<br />{{flag|Syria}}<br />{{flag|Turkey}}<br />{{flag|Egypt}}<br />{{flag|Saudi Arabia}}<br />{{flag|Jordan}}<br />{{flag|Iran}}<br />{{flag|Kuwait}}<br />{{flag|Lebanon}}<br />{{flag|Palestinian Authority}}<br />{{flag|Israel}}<br />{{flag|Cyprus}} |
||
}} |
}} |
||
{{History of Iraq}} |
{{History of Iraq}} |
||
Ang '''Imperyong Neo- |
Ang '''Imperyong Neo-Babilonya''' o '''Imperyong Kaldeo''' ay isang panahon sa kasaysayan ng [[Mesopotamia]] na nagsimula noong 626 BCE at nagwakas noong 539 BCE.<ref>Talley Ornan, ''The Triumph of the Symbol: Pictorial Representation of Deities in Mesopotamia and the Biblical Image Ban'' (Göttingen: Academic Press Fribourg, 2005), 4 n. 6</ref> Noong mga nakaraang tatlong [[siglo]], ang [[Babilonya]] ay pinamunuan ng kanilang kapwa nagsasalita ng [[wikang Akkadiano]] at mga hilaagang mga kapitbahay na [[Assyria]]. Sa buong panahong iyon, ang Babilonya ay nagtamasa ng isang prominenteng katayuan. Nagawa ng mga Asiryo na panatilihin ang katapatan ng mga Babilonyano sa panahong [[Imperyong Neo-Asiryo]] sa pamamagitan ng pagkakaloob ng mga tumaas na pribilehiyo o sa militar. Gayunpaman, ito ay nagbago noong 627 BCE sa kamatayan ng huling malakas na pinunong Asiryo na si [[Assurbanipal]] at ang Babilonya ay naghimagsik sa ilalim ng Kaldeong si [[Nabopolassar]] sa sumunod na taon. Sa pakikipag-alyado sa [[Medes]], ang [[Nineveh]] ay sinakop noong 612 BCE at ang upuang imperyo ay muling nilipat sa [[Babilonya]]. Ang panahong ito ay nakasaksi ng isang malaking pagyabong mga proyektong pangarkitektura, mga sining at agham sa Babilonya. Ang mga pinuno ng imperyo Neo-Babilonya ay malalim na may kamalayan sa pagiging sinauna ng kanilang mga lahi at nagpursigi ng mga patakarang arko-tradisyonalista na bumuhay ng karamihan ng kanilang sinaunang [[Sumero-Akkadiano]]ng kultura. Bagaman ang [[wikang Aramaiko]] ay naging pang-araw araw na wika, ang [[wikang Akkadiano]] ay ibinalik bilang wika ng pamamahala at kultura. Ang mga sinaunang ekspresyon mula sa nakaraang 1,500 taon ay muling ipinakilala sa mga inskripsiyong Akkadiano kasama ng mga salitang matagal na hindi sinalita sa panahong ito na [[wikang Sumeryo]]. Ang [[skriptong kuneiporma]] na Neo-Babilonyano ay binago upang magmukhang tulad ng lumang ika-3 [[milenyo]]ng skripto ng [[wikang Akkadiano]]. Ang mga sinaunang sining Neo-Babylonian [[cuneiform script]] was also modified to make it look like the old 3rd-millennium BC script of [[Akkadian language|Akkad]]. Ang mga sinaunang sining mula sa heydey ng kaluwalhatiang imperyal ng Babilonya ay tinrtto may malapit sa pagpipitagang pang relihiyon at iningatan. Halimbawa ang estataw ni [[Sargon ng Akkad]] ay natagpuan noong pagtatayo at ang isang templo ay itinayo para dito at hinandugan ng mga handog. Ang kuwento sinalaysay kung paano sa mga pagsisikap ni Nabucodonosor na ibalik ang Templo sa [[Sippar]] ay kinailangang gumawa ng mga paulit ulit na paghuhukay hanggang sa matagpuan ang depositong pundasyon ni [[Naram-Suen ng Akkad|Naram-Suen]] na pumayag sa kanyang muling itayo ang templo ng angkop. Muli ring binuhay ng mga Neo-Babilonyano, ang sinaunang kasanayang [[Sargon]]id ng paghihirang ng isang maharlikang anak na babae bilang [[saserdotisa]] ng [[diyosang-buwan]] na si [[Sin (mitolohiya)|Sin]]. |
||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
{{reflist}} |
{{reflist}} |
||
{{Iraq topics}} |
{{Iraq topics}} |
||
Linya 53: | Linya 55: | ||
[[Kategorya:Babilonya]] |
[[Kategorya:Babilonya]] |
||
[[Kategorya:Sinaunang kasaysayan ng Iraq]] |
[[Kategorya:Sinaunang kasaysayan ng Iraq]] |
||
[[Kategorya:Sinaunang Israel at Juda]] |
Kasalukuyang pagbabago noong 09:47, 22 Nobyembre 2022
Imperyong Neo-Babilonya | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
612 BCE–539 BCE | |||||||||||
![]() Imperyong Neo-Babilonya | |||||||||||
Kabisera | Lungsod ng Babilonya | ||||||||||
Karaniwang wika | Wikang Akkadio, Aramaiko | ||||||||||
Pamahalaan | Monarchy | ||||||||||
Hari | |||||||||||
• 626–605 BCE | Nabopolassar(unang hari) | ||||||||||
• 556–539 BCE | Nabonidus(huling hari) | ||||||||||
Panahon | Panahong Bakal | ||||||||||
• Nabopolassar | 612 BCE | ||||||||||
• Battle of Opis | 539 BCE | ||||||||||
| |||||||||||
Bahagi ngayon ng | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Bahagi ng isang serye tungkol sa |
Kasaysayan ng Iraq |
---|
Sinaunang Iraq |
Klasikong Iraq |
Mediebal Iraq |
Modernong Iraq |
Republiak ng Iraq |
Ang Imperyong Neo-Babilonya o Imperyong Kaldeo ay isang panahon sa kasaysayan ng Mesopotamia na nagsimula noong 626 BCE at nagwakas noong 539 BCE.[1] Noong mga nakaraang tatlong siglo, ang Babilonya ay pinamunuan ng kanilang kapwa nagsasalita ng wikang Akkadiano at mga hilaagang mga kapitbahay na Assyria. Sa buong panahong iyon, ang Babilonya ay nagtamasa ng isang prominenteng katayuan. Nagawa ng mga Asiryo na panatilihin ang katapatan ng mga Babilonyano sa panahong Imperyong Neo-Asiryo sa pamamagitan ng pagkakaloob ng mga tumaas na pribilehiyo o sa militar. Gayunpaman, ito ay nagbago noong 627 BCE sa kamatayan ng huling malakas na pinunong Asiryo na si Assurbanipal at ang Babilonya ay naghimagsik sa ilalim ng Kaldeong si Nabopolassar sa sumunod na taon. Sa pakikipag-alyado sa Medes, ang Nineveh ay sinakop noong 612 BCE at ang upuang imperyo ay muling nilipat sa Babilonya. Ang panahong ito ay nakasaksi ng isang malaking pagyabong mga proyektong pangarkitektura, mga sining at agham sa Babilonya. Ang mga pinuno ng imperyo Neo-Babilonya ay malalim na may kamalayan sa pagiging sinauna ng kanilang mga lahi at nagpursigi ng mga patakarang arko-tradisyonalista na bumuhay ng karamihan ng kanilang sinaunang Sumero-Akkadianong kultura. Bagaman ang wikang Aramaiko ay naging pang-araw araw na wika, ang wikang Akkadiano ay ibinalik bilang wika ng pamamahala at kultura. Ang mga sinaunang ekspresyon mula sa nakaraang 1,500 taon ay muling ipinakilala sa mga inskripsiyong Akkadiano kasama ng mga salitang matagal na hindi sinalita sa panahong ito na wikang Sumeryo. Ang skriptong kuneiporma na Neo-Babilonyano ay binago upang magmukhang tulad ng lumang ika-3 milenyong skripto ng wikang Akkadiano. Ang mga sinaunang sining Neo-Babylonian cuneiform script was also modified to make it look like the old 3rd-millennium BC script of Akkad. Ang mga sinaunang sining mula sa heydey ng kaluwalhatiang imperyal ng Babilonya ay tinrtto may malapit sa pagpipitagang pang relihiyon at iningatan. Halimbawa ang estataw ni Sargon ng Akkad ay natagpuan noong pagtatayo at ang isang templo ay itinayo para dito at hinandugan ng mga handog. Ang kuwento sinalaysay kung paano sa mga pagsisikap ni Nabucodonosor na ibalik ang Templo sa Sippar ay kinailangang gumawa ng mga paulit ulit na paghuhukay hanggang sa matagpuan ang depositong pundasyon ni Naram-Suen na pumayag sa kanyang muling itayo ang templo ng angkop. Muli ring binuhay ng mga Neo-Babilonyano, ang sinaunang kasanayang Sargonid ng paghihirang ng isang maharlikang anak na babae bilang saserdotisa ng diyosang-buwan na si Sin.
Dinastiyang Neo-Babilonyano
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Nabu-apla-usur 626 BCE – 605 BCE
- Nabu-kudurri-usur II 605 BCE – 562 BCE
- Amel-Marduk 562 BCE – 560 BCE
- Neriglissar 560 BCE – 556 BCE
- Labaši-Marduk 556 BCE
- Nabonidus 556 – 539 BCE
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ Talley Ornan, The Triumph of the Symbol: Pictorial Representation of Deities in Mesopotamia and the Biblical Image Ban (Göttingen: Academic Press Fribourg, 2005), 4 n. 6