Słoweniô
|
Słoweniô (téż: Słoweńskô) – państwò w pôłniowim dzélu westrzédny Eùropë, nôleżącé do Eùropejsczi Ùnie. Grańczi z Aùstrią, Chòrwacją, Madżarską i Italską.
Geògrafiô
[edicëjô | editëjë zdrój]Pòłożenié
[edicëjô | editëjë zdrój]Leżi w pôłniowim dzélu westrzédny Eùropë, pòmidzë Aùstrią i Chórwacją.
Wiéchrzëzna
[edicëjô | editëjë zdrój]- całownô: 20,273 km²
- wiéchrzëzna lądu: 20,151 km²
- wiéchrzëzna wòdów: 122 km²
- môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 155.
Lądowé grańce
[edicëjô | editëjë zdrój]- òglowô długòsc wszëtczich grańców: 1,211 km
- państwa, z jaczima mô grańce: Aùstriô 299 km, Chòrwacjô 600 km, Wãgrë 94 km, Włochë 218 km
Brzegòwô liniô
[edicëjô | editëjë zdrój]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Strunjan_bay_%2824209577441%29.jpg/220px-Strunjan_bay_%2824209577441%29.jpg)
46,6 km
Klimat
[edicëjô | editëjë zdrój]Strzódzemnomòrsczi klimat na ùbrzegù; na plaskati wëżawie i dolënach na pòrénkù klimat kòntinentalny, z chłodną zëmą i łagódnym abò gòrącym latã.
Ùsztôłcenié terenu
[edicëjô | editëjë zdrój]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/General_map_of_slovenia.svg/220px-General_map_of_slovenia.svg.png)
Na ùbrzegù rozcygô sã plaskatô wëżawa Kras; w nordowò-zôpadnym dzélu rozcygô sã górsczi region (Julijsczi Alpë), chtëren przëlégô do teritorium Włoch i Aùstrie (na nordze); na pòrénkù przeplôtają sã wëszawë i dolëznë z mnodżima rzékama.
Wësokòsc terenu
[edicëjô | editëjë zdrój]![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Julian_Alps_with_Prisojnik_and_Razor.jpg/220px-Julian_Alps_with_Prisojnik_and_Razor.jpg)
- strzédnô wësokòsc: 492 m. n.r.m.
- nôniższô wësokòsc: o m. n.r.m. (Adriaticczé Mòrze)
- nôwëższi czëp: 2,864 m. n.r.m. (Triglav)
Gruńtë wedle ùżiwaniô
[edicëjô | editëjë zdrój]- rolné gruńtë 22,8 % (w tim 8,4% òrnëch gruńtów)
- lasë 62,3% (w 2011)
Lëdze i spòlëzna
[edicëjô | editëjë zdrój]Pòpùlacjô
[edicëjô | editëjë zdrój]- wielëna lëdztwa: 1,972,126 (wôrtoscë szacowóné na lëpińc 2017)
- môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 147.
Etniczné karna
[edicëjô | editëjë zdrój]Słoweńcë 83.1%, Serbòwie 2%, Chòrwacë 1.8%, Bòsniacë 1.1% (pòdôwczi òglowégò spisënkù z 2002)
Jãzëczi
[edicëjô | editëjë zdrój]słoweńsczi (òficjalny) 91.1%, serbò-chòrwacczi 4.5% (pòdôwczi òglowégò spisënkù z 2002)
Religijné karna
[edicëjô | editëjë zdrój]katolëcë 57.8%, mùzułmanie 2.4%, prawòsławny 2.3%
Ùrbanizacjô
[edicëjô | editëjë zdrój]- mieskô pòpùlacjô: 49,6% (w 2017)
- wikszé miesczé westrzódczi: Lublana (stolëca) – 279,000 mieszkańców (w 2014)
Pòliticzny system
[edicëjô | editëjë zdrój]- òficjalnô pòzwa: Repùblika Słoweniô (słoweń. Republika Slovenija)
- pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika
- stolëca: Lublana
- czasowô cona: UTC+1
- nôrodny himn: „Zdravljica” (Toast)
Wëkònôwczô władza
[edicëjô | editëjë zdrój]- pezydent: Borut Pahor (òd 22 gòdnika 2012)
- premier: Marjan Šarec (òd 13 séwnika 2018)
Ùstawòdôwczô władza
[edicëjô | editëjë zdrój]Dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô Państwòwô Radzëzna (słoweń. Državni Svet; 40 nôleżników na piãcolatną kadencjã) i Państwòwé Zéńdzenié (słoweń. Državni Zbor; 90 nôleżników na sztërëlatną kadencjã; dwùch z nich wëbiérô sã w òsóbnëch welownëch òkrãżach dlô włosczi i wãgersczi miészëznë).
Bibliografiô
[edicëjô | editëjë zdrój]Bùtnowé lënczi
[edicëjô | editëjë zdrój]Państwa w Eùropie | |
---|---|
Albańskô | Andorra | Aùstriô | Belgijskô | Biôłorus | Bòsnijô ë Hercegòwina | Bùlgarskô | Chòrwackô | Cyper | Czeskô Repùblika | Czôrnogóra | Dëńskô | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Islandëjô | Italskô | Lëtewskô | Liechtenstein | Luksembùrskô | Łotewskô | Madżarskô | Malta | Miemieckô | Mòłdawskô | Mònakò | Néderlandzkô | Nordowô Macedoniô | Norweskô | Pòlskô | Pòrtugalskô | Rumùńskô | Ruskô | San Marino | Serbskô | Sloweńskô | Słowackô | Szpańskô | Szwajcarskô | Szwedzkô | Tëreckô | Ùkrajina | Watikan | Wiôlgô Britanijô | |
Zanôléżné teritoria: Alandsczé òstrowë | Farersczé òstrowë | Gibraltar | Grenlandzkô | Guernsey | Jersey | Man | Svalbard | |
Ògrańczoné ùznanié: Kòsowò | Pòdniéstrze |
Państwa z Eùro | |
---|---|
Państwa Gòspòdarczi i Walutowi Ùniji
Aùstriô | Belgijskô | Chòrwacją | Cyper | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Italskô | Lëtewskô | Luksembùrskô | Łotewskô | Malta | Miemieckô | Néderlandzkô | Pòrtugalskô | Słowackô | Sloweńskô | Szpańskô |
![]() |
jine państwa: Andorra | Czôrnogóra | Kosowskô | Mònakò | San Marino | Watikan |